Op 2 juni 2005 is Broeder Theolino Verharen niet meer wakker
geworden. Uit de nalatenschap van mijn oom, staat hier nu een schoenendoos vól
foto's uit zijn rijke leven als onderwijzer, sociaal werker, leider van
orkesten en koren, voetbal, toneel, en zo voort. Inspirerend, betrokken,
geduldig, joviaal, integer en ongelooflijk veelzijdig. En meer dan dit. Dat
spreekt ook uit de foto's, zelfs uit de klassenfoto's. Het gaat in elk geval om
de volgende periodes:
Canisiusschool te Helmond [1944-1948].
Schippersschool resp. St. Nicolaas Internaat te
Rijckholt, Zevenaar en Nijmegen [1948-1955, 1960-1965]. Inclusief het SAO =
Schippers Amusements Orkest, het botenbouwen plus optocht en andere
buitenschoolse activiteiten, én de feestelijke inwijding van de toen nieuwe
locatie te Nijmegen. Mogelijk ook andere festiviteiten: ik kan moeilijk
plaatsen, welke hierbij horen en welke bij zijn eerste Haagse periode.
Carolusschool, Westeinde te Den Haag [1955-1960],
met veel foto's van het CAJO = Carolus Amusements Jeugd Orkest.
Trappenhuis Den Haag [1959-1960, 1965-1969], ook
van toneel- en/of operettevoorstellingen en van het 20-jarig bestaan.
Uit zijn 2e Haagse periode, kan ik veel
foto's niet plaatsen. Naast het Trappenhuis, kunnen ze zijn van Canisiusschool
Antonio Resi [1969-1971], LTS St. Bernulphus te Rijswijk [1971-1972],
Salvatorschool te Wassenaar[1972-1973] en
de Weimarschool te Den Haag [1973-1981].
Hoek van Holland [1967-2005], m.n. jongenskoor de
Zeesterren en jongerenkoor Together. Hiervan zitten er geen of nauwelijks foto's in de doos. Maar als
die leeg is, komt er waarschijnlijk een album hierheen waaruit ik kan gaan
scannen.
Ik ben Toos Spee, de oudste dochter van zijn jongste zus. En
heb hier voornamelijk foto's van [zijn werk met en voor] de - toen - jeugd. Toch
is het me vierkant onmogelijk om die vele vele afdrukken allemaal op korte
termijn te scannen. Daarom is het mijn bedoeling om telkens een bij elkaar
horende serie te plaatsen uit afwisselende periodes. Hopelijk lukt me eens per
week een aflevering.
Zelf weet ik er weinig over, kan niet eens alle foto's
thuisbrengen. Dus als u iets wilt voorzien van nadere gegevens, namen en verhalen,
dan heel graag! Ik hoop dat dit log leidt tot wederzijds genoegen en al doende
wellicht ook tot een passend eerbetoon aan mijn oom.
Graag stel ik deze nalatenschap beschikbaar, dus wat
mij betreft: kopieer naar hartelust! Ik kan helaas hier enkel sterk verkleinde
afbeeldingen plaatsen. De oorsponkelijke scans zijn
veel mooier en schermgroot. Dus wilt u foto's in die maat, meld het mij en ik stuur u die zo spoedig mogelijk toe per e-mail!
U
kunt mij bereiken door te reageren op tekst of foto's, onder vermelding
van uw e-adres. Of door mij uw wens te mailen: broedertheolino@planet.nl
Broeder Valerianus en Rijckholt
Schippersschool
|
11 Januari 2011 | 01:54:56
Van
Jan van Ingen ontving ik 2 foto's van zijn internaatstijd te Rijckholt. De ene
- een erg leuke - is gemaakt door Broeder Valerianus. Op de andere staat deze
broeder temidden van schipperskinderen, waaronder Jan zelf en zijn vriendje
Theo Hol.
Broeder
Valerianus en Broeder Theolino kenden elkaar al van vóór hun samenwerking op
het internaat: beide staan op de foto met het BBC-orkest, maart-april 1945 te
Helmond [met de nummers 34 resp. 12]. Op de foto van alle broeders 1949 te
Rijckholt, staan zij zelfs naast elkaar [achterste rij, 4 resp. 5 van links].
Van
Broeder Valerianus kon ik op internet enkel vinden, dat hij geboren is als
Adrianus Nederhof op 11 oktober 1915 te Schiedam en overleed op 83-jarige leeftijd
op 12 december 1998. Een jaar waarin de FIC-site nog geen in memoria plaatste
bij Deceased Brothers. Wel al een pasfoto. Uit de lijst van broeders door
Broeder Bert van Rijn, hier beland via Jan van Ingen, maak ik op dat Broeder
Valerianus ongeveer de gehele eerste Schippersschooltijd van mijn oom, eveneens
aan het internaat verbonden was [de schooljaren 1948-'49 t/m. 1954-'55]. Al
weet ik dus niet, hoeveel langer Broeder Valerianus daar heeft gewerkt. Noch waar misschien nog
meer, dat beiden hebben samengewerkt. In elk geval nog in Zevenaar: Jan
ontdekte Broeder Valerianus op een leuke foto uit de nalatenschap, die van het
sneeuwballengevecht ca. 1951-'52 bij de kanovijver.
Wat
Jan van Ingen zich verder over deze broeder nog herinnerde:
"Broeder Valerianus was een man die onmisbaar
was op ons Internaat. Een harde brok met een klein hart. Hij was de klasbroeder
van de derde klas. Het was een
gezellige broeder, kon heel goed vertellen.en was erg begripvol en gevoelig.
Hij was voor de congregatie jaren in Indonesië. Daar
kon hij heel boeiend over vertellen. Hij had ook een mooie houten kist met
kleding uit dat land, die hij dan ons toonde. En er bij vertelde. Ook mochten
wij die kleren weleens aantrekken en het de klas laten zien.
Met
zijn basstem zong hij in ons zangkoor en wel de vierde stem dus bas.
Over die eerste foto die is gemaakt achter het klooster door broeder
Valerianus: hij heeft mij die hoed opgezet."
Haast
gelijktijdig met plaatsing van de genuanceerde bijdrage door Johnny de Baar [van het communieprentje], ontving
ik van Jan van Ingen nóg een sfeervolle foto: van ... de kapel! Mét zangkoor.
Maar ook de banken staan erop en zelfs de biechtstoelen annex bezemkast. Jullie
allen er een goed virtueel verblijf gewenst.
MaezeSanghers Zeesterren en ouderpaar
Muziek | Hoek van Holland
|
11 Januari 2011 | 01:12:00
Wie
wat bewaart, heeft wat ...
Bij
toeval dat ik de hieronder beschreven bestanden nu weer tegenkwam. En tot mijn
schaamte en schande, helemaal vergeten bleek te zijn ze te plaatsen. Bij deze
alsnog. Mét dank aan het FIC-foto-archief voor het scannen en toemailen !!!
Wat
ik uit dit archief ontving:
-
Een prachtige actiefoto die hoogstwaarschijnlijk is van een optreden met het jeugd-parochiekoor
De Zeesterren uit Hoek van Holland. Zie het Zeesterrenmapje in het
foto-album alhier. Aan Broeder Theolino en de haardrachten e.d. te zien, was
dit optreden vermoedelijk ergens tussen 1976 en 1981? In een [neo]gotische kerk
met Paaskaars. Wie weet hier meer over?
-
Drie foto's van 2 gelegenheden met het shantykoor Die Maeze Sanghers uit
Rotterdam. Deze heb ik - alles verkleind - in een eigen fotomapje gedaan,
aangevuld met 2 foto's die ikzelf nog bleek te hebben.
-
Tenslotte keek ik tot mijn grote verrassing, mijn grootouders van moederszijde
in de ogen: de ouders van Broeder Theolino, op hun paasbest in hun tuin achter
Antoniusstraat 80 te Waalwijk [zijn geboortehuis]. Over deze foto wist zijn
oudste zus me te vertellen, dat die genomen is op 13 april 1959 ter gelegenheid
van hun 55-jarige huwelijk. Mijn oma hun moeder, was toen al ernstig ziek. Een
botziekte waar ze ca. 8 maanden later aan overleed. Dit alles in hetzelfde jaar
als dat Broeder Theolino er vanuit de schoolreisbus met klas 4 van de
Carolusschool, een bliksembezoekje bracht.
Beide
bovengenoemde koren heeft Broeder Theolino [mee] opgericht en jarenlang
gedirigeerd. Ook bij optredens in het buitenland. Hij componeerde en
arrangeerde tevens voor hen. Zelfs in het ErasmusMC eind februari 2005, dat hij
in z'n ijldromen bezigwas met het mij zo herkenbare oplossen van daarmee
gepaard gaande stemvoeringsproblematiek; wat hij als vanouds expressief kon
navertellen bovendien.
In
zijn laatste levensjaren is hij tot en met z'n laatste dag, van harte met 3
koren verbonden gebleven. Met name met deze twee. Waarvan hier dankzij het
FIC-foto-archief, nu ook wat in beeld te zien is.
Internaatssite en ontmoeting CAJO - SAO 1958-'59
Onderwijs | Schippersschool
|
11 Januari 2011 | 00:57:28
De
link 50 jaar internaat werkt al wat langer niet meer, deze site is opgeheven.
De inhoud van die site bleek me echter [deels?] te zijn overgezet naar http://stnicolaasinternaat.hyves.nl/
[Gastenboek]. Ik ben geen Hyveslid noch [oud]leerling, kan er zelf dus
nauwelijks in kijken. U wellicht wel? Daarom heb ik de oude link rechtsboven, vervangen
door deze nieuwe.
Waarschijnlijk
van de oorspronkelijke site dat ik indertijd een sterk verkleinde foto heb
opgeslagen van toen CAJO, het schoolorkest van de Carolusschool uit Den Haag,
in 1958-'59 op bezoek was bij het SAO, het schoolorkest van het
schippersinternaat in Nijmegen. Fons Duijvestijn vertelt er hier over. In het
CAJO-foto-albummapje zitten 4 foto's van deze happening, met de titel
Concours. Deze zat daar echter niet bij.
Het
plaatje is indertijd geplaatst door Wim Van Look, waarschijnlijk oud-internaatspupil.
Liever had ik zijn toestemming gehad voor bijplaatsing in mijn mapje, maar ik weet
niet hoe hem te bereiken. Al lijkt het me geen groot bezwaar, gezien de
verkleining.
Evengoed
leuk te weten, dat deze ontmoeting blijkbaar ook op de Schippersschool indruk
heeft gemaakt en in herinnering bleef. Anders zou Wim van Look denkelijk dit
fotootje ca. 2006 niet op die site gezet gehad hebben. Misschien zijn zelfs
alle 5 foto's gemaakt door iemand van het internaat?
Hier
beschreef ik het groene album van Broeder Theolino met haar inhoud. Daarin
worden 3 toneelgebeurtenissen met name genoemd:
-
Perlefine "naast muziek ook toneel"
-
Prinses Amalia "operette met CAJO-orkestbak"
-
20 jaar Trappenhuis "dus ook toneel - aards en hemels"
Bij
elke benaming zitten 2 à 3 foto's geplakt. In de doos zaten er echter veel meer
die hierbij moeten horen. Alleen: wat hoort hoe bij welke titel???
De
spelers op de drie Trappenhuisfoto's zijn ouder, mede waardoor deze te
onderkennen waren als horende bij elkaar. De andere foto's echter, leveren één
grote puzzel op.
Wat
ik zie, is dat er bij de betitelingen Perlefine en Amalia, sprake is van twee
verschillende decors en kostumeringen. Gezien de toneelrand: beide op dezelfde
locatie. Die zich in Den Haag bevond, in de aanpalende ULO-school, afgaande op
bijschriften en op de geplaatste en besproken voorstelling van de
Carolusschool.
Het
decor van Perlefine is een groot doek met vogelsilhouetten en zee. De
hoofdrolspelers lijken vissers te zijn, maar er is ook een prachtige foto bij
van twee hofjonkers in pruikentijdkostuum.
Op
de foto waar "Prinses Amalia" bijgeschreven staat, zie ik als decor:
pilaren, achter op een fraai gedecoreerde console. Blijkbaar hebben we hier te
maken met een paleis. Achter op deze foto [van de slotscène?] uit het album,
staat met blauwe balpen in het handschrift van Broeder Theolino: Prinses Amalia
1958. Een datering die inderdaad een optreden van de Carolusschool te Den Haag
betekent. Zij 't een andere voorstelling dan de hierboven aangehaalde. Optredende
groepen in verband met dit decor:
-
minstens 9 kabouters [opperkabouter inbegrepen]
-
minstens 10 mariniers
-
10 spelers met berenmutsen op, een geweer in de hand, ook verder de indruk
wekkend van een militaire rol te vervullen
-
8 spelers met een donkere baret op en cape om over een wit pak met lichtgetint
vestje, mogelijk koninklijke raadslieden
Er
zijn echter ook andere rollen te herkennen. Prinses Amalia zelf uiteraard, mét
haar aanstaande: eind goed al goed, zo te zien. De koningin. Twee hoge
militairen of paleiswachten of iets dergelijks. Een figuur met eenzelfde degen
in de hand als de mariniers, mogelijk een cavalerist?
Als
dit zo duidelijk is, wat is dan het probleem?, zou je denken. Nou, méér dan een:
Op
diverse foto's zie je een groep of speler voor enkel een lichtgetint gordijn te
staan. Oftewel: heel goed kijken, vaak met loep, of je personages en/of details
eenduidig herkent op de slotscène-foto's. Hierdoor heb ik uiteindelijk alle
foto's voor het gordijn, met die ene foto in het album in verband kunnen
brengen.
Er
komt een foto uit de doos - nr. 33 - die onmiskenbaar genomen is in dit decor,
maar de speler is anders gekostumeerd én komt - in deze kostumering althans - niet
[herkenbaar] voor op de Amalia-slotscènefoto's. Toch lijkt het om een
sleutelscène te gaan: deze page of prins of dergelijke, houdt een halsketting
op, samen met iets dat een hanger of vergrootglas zou kunnen zijn. Zou het hier
misschien de concurrent betreffen van de op de finalefoto's vermoedelijk
aanstaande van de prinses?
Mij
het grootste raadsel: alle
foto's die ik met Prinses Amalia en Perlefine in verband kon brengen, zijn mat
afgedrukt met recht wit randje. Op een enkele na, alle met briefkaartbelijning
op de achterkant. Er zit echter een kleiner formaat glansfoto bij met niets op
de achterkant, ook geen groene kleurpotloodcijfers zoals op de meeste andere.
Op deze foto zie je wat qua decor én kostumering, óók een uitvoering van
Prinses Amalia lijkt te zijn. Echter: veel details wijken af! Niet de pilaren
achter en het schild middenachter boven, die blijken exact identiek. Wel is de
ingehangen gordijnstof donkerder en is de decoratie op de console heel anders.
Zo ook lijken de kostuums op elkaar, maar zijn beslist niet hetzelfde. Bijvoorbeeld:
gladde lichtergetinte hoge hoofddeksels in plaats van berenmutsen. Op de
Carolusschool-Amalia zie je links op de finalefoto's een bekleed tafeltje met
daarop een beker. Op deze die niet door mij thuis te brengen valt, zie je
rechtsonder nog net een half soepbord staan [bij de rand op een kleed, waar
achterop mogelijk een troon]. Zou deze foto kunnen zijn van een andere
opvoering van hetzelfde toneelstuk? Prinses Amalia is immers - begreep ik van
oudleerlingen - in 1964 ook op de Schippersschool op de planken gezet!
Zou deze ene glansfoto dáárvan zijn? Maar dat achterdecor, hoe waarschijnlijk
is 't dat dat van Den Haag in Nijmegen is beland? Zou 't zodoende gegaan kunnen
zijn om een soortgelijke voorstelling en/of hergebruik van een decordeel in Den
Haag, bv. 2e helft jaren '60 op het Trappenhuis? De
voorzetneus aan het brilletje dat de figuur linksvoor opheeft, doet denken aan
een datering in de jaren '60. Wat echter zowel schippersschool als Trappenhuis
betekenen kan. Wat ook opgaat voor de planken vloer. Hier kom ik dus écht niet
uit. Daarom plaats ik deze foto in het albummapje Onbekend. Wie kan hier meer
over vertellen?
Ook
info over het script is van harte welkom. De Amalia-serie geeft de indruk, dat
't een grootse en spannende voorstelling betreft. Met dit keer muziek
zichtbaar! Niet alleen zie je op nr. 56 duidelijk dat er gezongen wordt. Op
beide nummerlozen [die ik maar x en y heb gedoopt], zie je linksonder dan toch:
een stukje CAJO! De orkestbak blijkt rechts pal voor het podium gerealiseerd te
zijn. Ondanks de zwakke belichting van die hoek, zie je daar bladmuziek staan.
Met wat moeite ontwaar je tevens het stemdeel van een snaarinstrument: een
gitaar? Je ziet zelfs Cajonezen zitten! Op x vier, op y twee van hen. Schuin
van achter, wat onscherp, zwakbelicht, dus moeilijk herkenbaar. Maar ze stáán
erop :) .
De
souffleursbak voor op het podium boven het trapje, bleek een onderscheidend
element: op de Perlefine-foto van het hele toneel in het groene album, zie je
die níet. Ook geen CAJO overigens, wel bloemen over de volle breedte,
waarschijnlijk hortensia's. Uit dit soort details leid ik af, dat het in dit
geval níet gaat om 2 verschillende decors bij eenzelfde voorstelling. Het leuke
aan die souffleursbak op de Amalia-foto's vind ik: er zit echt iemand in! Met
loep, zie je op nr. 56 een hand eruit steken en op nr. 39 niet alleen dat, maar
ook de andere hand die een papier vasthoudt. De bak wordt iets omhooggehouden
door een latje, blijkbaar was de souffleur lang, anders was die tweede hand
onzichtbaar geweest. Mogelijk Broeder Theolino zelf? Alleen: wie dirigeerde in
dat geval dan CAJO?
De
volgorde van de mapjes in Fotoalbum kan ik niet meer veranderen: dan zouden eerdere
linken naar foto's niet meer werken. Ook kan ik geen mapjes in mapjes maken. Ik
blijk zelfs niets te kunnen verplaatsen of updaten zonder dat bijbehorende
reacties verloren gaan. Vandaar dat u een apart Prinses Amalia-mapje onderaan
vindt in het fotoalbum. De Perlefine- en 20-jaar-Trappenhuisfoto's volgen
hopelijk later nog 'ns. Maar de meeste resterenden van toneelvoorstellingen,
kunt u nu zelf zien. Want die blijken me bij deze Amalia-voorstelling van de
Carolusschool te horen. Is die inderdaad uit 1958, dan zou de eerder geplaatste
- helaas nog steeds naamloze - voorstelling in 1959 op de planken zijn gezet.
Wie
kan iets vertellen over deze toneelopvoeringen en wie weet wat van de raadsels
erover oplossen? Speciaal die ene foto waar ik nauwelijks aanknopingspunten voor
heb? Die is daar - zowel hieronder als onder de foto's of desnoods via de mail
- van harte welkom mee!
Oktober
2009 bleek de FIC-site gehackt. Dit is later nóg minstens 2x gebeurd. Met als
gevolg dat je per keer, met de meeste browsers - ook na reparatie - maandenlang
geen enkele pagina op die site kunt raadplegen.
Moge
duidelijk zijn, dat FIC hier níet de aanstichter van is! Die site functioneert tegen hun wil als een tussenstation voor
virusverspreiding. Waarbij ze telkens na ontdekking, de klus wacht van hoe dat kreng
er weer af te krijgen. Ze hebben er zelf dus óók enkel last van.
Het
gaat om een klein programmaatje dat onverlaten stiekem in de site hebben verstopt.
De FIC-site geeft dat dan via bepaalde pagina's automatisch weer door aan
bezoekers. Komt 't aldus op jouw computer terecht, dan kan je dat een hoop
onheil aanrichten. Zoals dat die steeds slechter à niet meer functioneert, je
al je gegevens kwijtraakt, of dergelijke. Of dat je er niets van merkt, maar
dat wel stiekem je inlogcodes worden gejat [en daarmee bv. je bankrekening
geplunderd]. Ook kan plots jouw computer aan het spammen slaan. Of ongemerkt dit
programmaatje op zijn beurt gaan doorgeven, bv. aan je contacten tot en met aan
ieder in je hele adresboek aan toe.
Op
zich is het dus bepaald geen verkeerde zaak dat de meeste browsers je hiertegen
beschermen. Ware 't niet, dat ze blijkbaar de site blijven blokkeren tot drie
maanden na herstel.
Met
Internet Explorer kun je wél op de FIC-site komen. Maar pas op: doe dit alleen
als u een goede beveiliging op uw computer hebt! Een die in staat is om
pagina's door te laten zónder virus, maar die mét virus blokkeert [en daarmee
het bij u bezorgen van het virus, kan verhinderen]. Want ook al was de FIC-site
ervoor weer schoon, hij is al meer dan eens opnieuw geïnfecteerd. Althans, jongstleden
mei betrapte mijn beveiliging via Internet Explorer de waarschijnlijk derde infectie,
een trojaan.
Vandaag kwam hier
een melding binnen over sexueel misbruik ook door broeders van FIC:
"Na al de vervelende dingen
die nu boven water komen seksuele omgang met de kinderen door de broeders van
ons internaat in zevenaar en rijkholt ik heb er last van ik heb het mee gemaakt
ben ik de enige of zijn er meer jongens die betast zijn door de broeders ?
p.s ik ben nu 73 jaar ik denk er
nog vaak aan"
Dit verdient meer aandacht dan
ergens onder in een verloren hoekje. Het gaat om een ernstige misdaad met vaak
grote gevolgen: omdat er niet alleen sprake is van een zedendelict, maar tevens
gelijktijdig van machtsmisbruik.
Er zijn beslist ook FIC-broeders
geweest die zich hier níet aan bezondigd hebben. Die wellicht nooit zoiets van
een medebroeder hadden verwacht noch vermoed. Hen resp. hun nagedachtenis, zou
ik niet willen laten lijden onder misdaden door anderen in hun gemeenschap. Maar
dát er ook hier dergelijke wandaden plaatsvonden, staat voor mij buiten kijf. Vandaar
mijn verzoek om enigszins aan te duiden om welke broeder[s] het gaat, als u als
oud-internaatsgenoot zou willen reageren op bovenstaande vraag.
Op initiatief van bisschop van
Luyn, vandaag voorzitter van de bisschoppenconferentie over dit onderwerp, is
een onderzoek gestart via Hulp & Recht. Ik hoop oprecht dat hij aldus
slaagt met getroffenen niet enkel excuses te geven, maar vooral ook
genoegdoening. Waarbij strafrechtelijke verjaardheid geen rol speelt, begreep
ik uit de berichten. Daartoe hier de betreffende adressen:
"63 jaar geleden de
broeders zijn al lang dood wat heeft het dan voor zin om namen te noemen
of te gissen.
Een excuus van de kerk en er
niet om heen draaien ook van kerkelijke leiding."
Zoals ik hierboven al zei: omdat
een dergelijke veralgemenisering de indruk wekt, dat álle broeders zich overal hieraan
bezondigd zouden hebben. Wat beslist niet waar kan zijn.
Uit mails en nieuws maak ik op,
dat misbruik vooral plaatsvond binnen de beslotenheid van internaten. Juist
vanwege die beslotenheid: met een bepaalde stelselmatigheid. Echter steeds door
een beperkt aantal. De tot heden gevonden getuigenissen melden alle
uitdrukkelijk, dat er minstens zo veel waren die hun roeping serieus namen. Dat
deze de pupillen juist goed hebben gedaan. Niet dat dit de leiding aldaar, minder
aansprakelijk maakt. Noch gepleegde misdrijven en hun gevolgen, kleiner.
Echter: erkenning hiervan, mag m.i.
niet ten koste gaan van hen die geen enkele blaam treft. In dit geval FIC-broeders
die zich oprecht, met alle toenmalige mogelijkheden, met hart en ziel hebben
ingezet voor de toen jeugd. Een veralgemenisering doet hen het onrecht van een
valselijke beschuldiging. Dit wekt namelijk de indruk dat ook zij zich
vergrepen hebben of dergelijke, terwijl het tegendeel het geval is geweest. Smaad
resp. laster, staan overigens eveneens genoemd in het wetboek van strafrecht.
Het geeft dus ook juridisch - posthuum of niet - geen pas om de goeden onder de
kwaden te laten lijden.
Ziehier het belang van enigszins
aan te duiden - desgewenst via omschrijvingen met bijnamen of funkties - om wélke
broeder[s] het gaat.
Van Hulp & Recht ontving ik
3 mogelijkheden in deze, die ik hier toevoeg bij wijze van service:
1. Ten behoeve van het
onafhankelijke onderzoek onder leiding van de heer Deetman, kunt u uw klacht
mailen naar onderzoekrk@gmail.com . Hulp & Recht doet dit niet voor u,
opdat de vertrouwelijkheid van melding aan hen, gehandhaafd blijven kan.
2. Bij Hulp & Recht blijft u terechtkunnen voor individuele adviezen
en bemiddeling, zowel als voor het indienen van klachten. Zie hierboven.
E-mail:beleidsmedewerker@hulpenrecht.nl, website www.hulpenrecht.nl
3. Bij de ordes/congregaties en
bij de bisdommen waar het destijds gebeurde, zijn personen aangewezen die u
willen helpen als u daar gehoor en erkenning vinden wilt.
Voor contact met religieuze ordes en congregaties (paters, fraters,
zusters):
Met
grote verslagenheid geven wij u kennis van het plotseling overlijden van mijn
lieve man, onze vader, schoonvader en opa Wil.
Wij
zijn bedroefd, maar dankbaar voor alle mooie momenten die wij samen hebben gehad
Bovenstaande
tekst is van de rouwkaart van Wil Sas, mij gemaild door zijn dochter Jenny.
Sinds 30 januari jl. is hij er opeens niet meer.
Bij
het scannen en nabewerken van de CAJO-foto's - het door Broeder Theolino
opgezette schoolorkest 1956-1960, St. Carolusschool Den Haag - vroeg ik mij
steeds af: wat zou er muzikaal van deze jongens geworden zijn? Sinds 19
december 2007 heb ik daar antwoord op gekregen, van Wil Sas. Uit zijn mailbericht
waarmee het toen begon:
"Het is al meer
als een halve eeuw geleden dat ik op de Carolus school heb gezeten. Van leren
bakte ik niet veel, mijn interesse was wel muziekmaken en in de vierde klas heb
ik van Broeder Theolino gitaarles gekregen. In C.A.J.O was ik een
van de oudste gitaristen. Later met Jan en Jan en Van Nunen een bandje gehad,
daarna heb ik in verschillende rockbands gespeeld.
Op de foto van CAJO samen met o.a. Jan Jong, Jan de
Kok, Willy Sas (nu Wil, gitaar), Hans Jansen en Theo Mulder (accordeon),
vele blokfluiters, banjospelers van Nunen en de van Bette's, clarinet van
Velzen. Hoe veel plezier er was met het optreden en ouderavonden en de tournees
naar de schippersschool, KRO studio. Een leuke tijd om terug te zien en de
foto’s, in een woord geweldig."
Met
ditzelfde enthousiasme ging hij aan de slag om hernieuwde contacten te leggen
met andere oud-CAJO-nezen. Vooral via Schoolbank had hij daar succes mee. Het
bleek zich te ontwikkelen tot een heel project om zo veel mogelijk
CAJO-gezichten van namen te voorzien. Later ook een aantal op voetbalfoto's,
via contact met Jan Jong. Met veel plezier en voldoening "weer een
puzzelstukje terug", "ben druk bezig en je ziet, aan alle kanten
wordt eraan gewerkt, heerlijk", "Ik laat
wel weer wat horen als ik wat meer weet en vooral doorgaaaaaaaan". En zo groeide dankzij
hem, alles hier van de Carolusschool weer een heel stuk. Vooral CAJO
natuurlijk!
Al
doende, kom je nu eenmaal ook dingen tegen die zo leuk helemaal niet zijn.
Zoals het overlijdensbericht van Hans Jansen. Ook dat Frits Laus er niet meer
bleek te zijn, greep hem aan. En toen zat ik onthutst naar het berichtje te
staren, dat hijzelf was heengegaan. "De zin van het leven bestaat uit het
spoor dat je achterlaat" *). Ook in elkaars hart en herinnering! En
daarmee in alle bijdragen hier.
Wil
stuurde mij niet alleen mail over foto's en namen. Ook enkele muziekopnames
sloot hij bij. Daarnaast ontving ik geregeld wat hij noemde
"opkikkertjes". Meestal iets grappigs, altijd iets dat op een of
andere manier met muziek te maken had: "muziek geneest, doet mensen goed".
Hij begreep, hoe moeizaam me haast alles afgaat speciaal de laatste twee jaar.
Die opkikkertjes, er ging daadwerkelijk geen keer voorbij zonder brede grijns
mijnerzijds. Ook bij het zichzelf ontdekken op mijn CAJO-scans, zoals bv.
blijft spreken uit zijn onderschrift van deze Binnenhof-foto.
Intussen
bleef hij zoeken: "De jongens Betten laten mij niet los, de sigarenzaak
bestaat niet meer onder Betten. Maar, als er zoveel zijn moeten ze wel
verspreid zijn over deze aardbol", "Bette is nog niet getraceerd,
maar ik blijf proberen. Iedereen noemde ze Bette en die broers of tweeling maar
voornamen nee hé."
Ook
na zijn lagereschooltijd is Wil Sas met muziek beziggebleven. Met name speelde
hij in beatgroep NAX, "als slag zang en solo
gitarist. Alleen zong ik niet meer zoals in CAJO het liedje van 'Johanna een
meisje van zeventien jaren'." Vierkoppige band NAX had zo'n 70 nummers op
het repertoire, van The Rolling Stones, BBKing, The Shadows, Cliff Richard, The
Kinks, en vele andere. Klikt u op deze link**), dan kunt u - zij het als sterk verkleind
bestand - van hemzelf horen wat er muzikaal van deze oud-CAJO-nees geworden is.
Zijn NAX in 1965. For You.
*)
bron: nagelaten verzamelde spreuken van mijn vader Jan Spee
**) Het blijft me ook na -tig pogingen, al maanden mislukken om dit muziekbestand hier afspeelbaar te krijgen. Ik wil echter niet nóg langer wachten met plaatsen van deze tekst. Hopelijk lukt het me ooit in de toekomst om alsnog de muziek toe te voegen!
Rijckholt voetballen jaren 1940 http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=408155&fgroep=19433#foto
: hierop ziet u zowel de jongens als 3 broeders in actie op een mooie
voorjaarsdag. Jan schrijft hierover: "De speelplaats van de kinderen. Er
staat een rij bomen, dat is de scheiding tussen de groten en de kleintjes. De
kleintjes werden de piemen genoemd. Dat waren de kinderen van de eerste en tweede
klas, van 8 tot 10 jaar. Waar dat woord piemen vandaan is gekomen, weet ik
niet. Vanaf de derde tot de achtste klas waren de groten."
Die binnenplaats waar de voetbalfoto genomen werd, ziet u in
eerdere omstandigheden op de foto van vóór 1942 met Mariabeeld en brevierende
Dominicaan http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=408156&fgroep=19433#foto
. En later op de foto van de inwijding van het beeld http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=408157&fgroep=19433#foto
, "je ziet de harmonie van Rijckholt helemaal links, verder veel burgers
van het dorp". Aan kleding en kapsels te zien, zou deze foto wel 'ns
kunnen dateren uit de jaren '60. Er valt geen broeder op te ontdekken. Wel
rechtsonder een pater Dominicaan. Misschien gaat het om herinwijding na
terugplaatsing?
Zoals Jan zegt: deze foto's geven een mooie indruk van waar
Broeder Theolino zijn werk heeft gedaan. Een aanwinst voor de al geplaatste
documentatie uit mijn oom z'n Rijckholt-periode, met hartelijke dank aan Jan van Ingen.
Onlangs kreeg ik van mijn moeder, zijn jongste zus, een
tweede doos mee uit de nalatenschap van Broeder Theolino. Waarin onder andere
wat foto's, meest van zijn latere werk als koordirigent. Tot mijn verrassing,
zat er ook een herinneringsprentje tussen: aan de plechtige H. Communie en de
Vernieuwing van de Doopbeloften van Johnny de Baar, gedaan in de Kapel van het
St. Nicolaas-internaat te Rijkholt, 27 mei 1948. Het portretje van Johnny op de
voorzijde heb ik meteen ook maar toegevoegd [aan het mapje Rijckholt in het
fotoalbum van dit log], http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=408158&fgroep=19433#foto
. En de volledige achterzijde, gedichtje inbegrepen http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=408159&fgroep=19433#foto .
St Nicolaas Internaat mn. Rijckholt, door Jan van Ingen
Onderwijs | Schippersschool
|
30 Oktober 2008 | 22:44:59
Hieronder
kunt u genieten van wat Jan van Ingen vertelde naar aanleiding van de foto's.
Zij 't soms onderbroken door een opmerking van mij.
En een oproep: wie zou ons kunnen helpen aan een foto[scan] van het
klooster van Rijckholt? Een linkje desnoods? Bv. via broedertheolino@planet.nl ?
Maar nu Jan
van Ingen aan het woord:
Als je de
foto van de broeders bekijkt http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=291463&fgroep=19433#foto
, dan zie je dat Broeder Theolino wel de jongste was en daarom was hij zo
geliefd bij ons. Straf gaf hij nooit, hij had zo zijn eigen methodes en dat
werkte veel beter als strafregels of in de hoek staan.
Je kon ook
altijd bij hem terecht voor een gesprek. Het was gewoon voor ons een fijne man.
Zeker vind ik het heel leuk dat het over broeder Theolino gaat. Het was
toen ik daar op school was een hele jonge broeder en een hele fijne gevoelige
man en dat trok ons verlaten schippersjongetjes een beetje aan.
Ik zelf was op het zangkoor en had veel met hem te maken. Ook met
toneel spelen was hij geheel aanwezig.
De redenen dat dit thema broeder Theolino mij zo interesseert, is ten
eerste dat ik het in Rijckholt goed naar
mijn zin had en ten tweede dat ik broeder Theolino zowel als mijn oom
Antoon kon zien.
Oom Antoon (frater Leonardus) was een broer van mijn moeder. Hij was
wel ouder als Broeder Theolino maar was net zo muzikaal als hij. Hij heeft
ook een mis gecomponeerd voor vierstemmig zangkoor, onder de deknaam Leo van
Landeren en dat wist broeder Theolino. Want wij - ons zangkoor - waren die mis
aan repeteren onder leiding van Broeder Theolino. Wij hebben later deze mis
veel gezongen.
En dan het
toneelspel. Broeder Theolino was de grote leider van dat toneelgebeuren en
begeleidde ons helemaal. Hij was tijdens de voorstelling ook onze Souffleur en
als hij dan in die kleine ruimte kroop die voor de souffleur was, moesten wij
altijd lachen, want broeder Theolino was nogal lang.
Het
toneelstuk dat oorspronkelijk Koning Joco 1 heette. Daar kan ik mij heel weinig
van herinneren. Ik weet dat Adrie van Leeuwen Joco 1 was. En dat het over een
koninkrijk ging waar een tovenaar en een heks alles kapot wilden maken. Maar
Joco 1 had heel veel kabouters die hem hielpen en een tuinman en een goede fee.
Meer kan ik mij niet herinneren. Dit stuk is maar een keer opgevoerd.
[Toos: in
het fotomapje van Zevenaar stonden 4 foto's van 2 toneelvoorstellingen. Twee
hiervan, blijken van deze voorstelling te zijn van Joco 1! Dankzij Jan z'n
fotoscan http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=403977&fgroep=19433#foto
!!! De beide foto's uit de nalatenschap van Broeder Theolino, heb ik dan ook
verplaatst naar het Rijckholtmapje. Het verschil in jaartal heeft wellicht te
maken met dat ze kunnen zijn van schooljaar 1948-'49?]
Het
Gastmaal der kinderenhttp://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=296636&fgroep=19433#foto
. Daarin had ik zelf een hoofdrol en is drie keer opgevoerd. Het ging over 2
kleine jongens die hun ouders verloren hadden en in dat klooster leefden en
misdienaartjes waren. Als zij dan 's-morgens de kerk moesten klaar maken,
praatten zij altijd met het Mariabeeld en het kind Jezus. Zij vroegen Maria of
zij niet naar hun ouders mochten gaan. Plotseling ging het beeld leven en de
jonge Jezus sprak met hen en Maria ook. Dat ging zo een tijdje door en niemand
merkte iets van dat kleine wondertje.
Er was ook
een priester en een broeder koster, maar die merkten ook niets. Tot op een
morgen de koster en de priester in de kerk kwamen en de twee jongetjes daar
zagen op hun knieën voor het beeld van Moeder Maria en haar zoontje Jezus. De
kinderen waren mee met hun ouders naar de hemel. De priester en de broeder
koster hadden heel veel verdriet, want zij waren veel van die jongens gaan
houden.
Dit stuk
moesten wij ook opvoeren in Eysden in het nonnenklooster, wat toen nog vol met
nonnen zat. Deze nonnen wasten onze tafellakens en beddengoed. Daar in het
klooster was het wel huilen. Je ziet op het toneel maar net de voorste rij door
de verlichting, maar daar kwamen al snel de witte zakdoeken.
Na de
voorstelling moesten wij over de gang om afgesmienkt te worden en om te kleden.
Heen als Maria moesten al die nonnen mij aanraken en een aai geven, maar terug
was ik een jongen en toen was het over. Wel nog gefluister dat was Maria.
De rollen:
Maria: Jan van Ingen; Kind Jezus: Wim Vermeulen; Priester: Broeder Gosewinus;
en de Broeder koster was een vreemde broeder die zijn naam ik me niet meer kan
herinneren.
Voor
zitten de kleintjes, dat waren de eerste communikanten. Die er achter staan,
dat waren de plechtige communiekanten.
Dat was
altijd een heel groot feest op ons internaat. Dan kwamen bijna alle ouders naar
Rijckholt en was er 's-middags een groot diner en dat was altijd heel goed en
lekker. Er waren ook weleens ouders die niet konden komen op die dag want je
had met schippers te maken.
's-Morgens
was om 10 uur de hoogmis met de plechtigheden en om 5 uur was er nog lof. En
dan was er daarna een grote koffietafel en dan was de dag om en de ouders
gingen weer weg.
Het was altijd een heel gebeuren op ons internaatje.
Sint Nicolaas Internaat, van Jan van Ingen
Onderwijs | Schippersschool
|
30 Oktober 2008 | 19:57:18
Jan van Ingen, oudleerling van het Sint Nicolaas Internaat,
stuurde me uniek materiaal hierover. Natuurlijk wilde ik dat graag plaatsen!
Het was alleen nogal bewerkelijk om dat te doen. Bovendien kan ik door
persoonlijke omstandigheden veel minder bezigzijn met dit log dan me lief is.
In deze aflevering vindt u een en ander meer in de breedte:
een lijst van broeders en het artikel dat Jan schreef voor het tijdschrift
Binnenvaart, naar aanleiding van het 50-jarig bestaan van het internaat te
Nijmegen. Dit artikel geeft een dusdanig mooi historisch overzicht, dat ik het
nagenoeg integraal heb overgetypt om het u hieronder te kunnen laten lezen.
De volgende aflevering gaat over de foto's die hij me
stuurde en wat hij verder nog vertelde. Speciaal wat zijn tijd op het internaat
te Rijckholt betreft, maar ook Zevenaar.
Broeder Bert van Rijn - Broeder Audifax, http://www.brothers-fic.org/memoriam/memorium2.php?ID=142
- heeft voor Jan van Ingen uit de FIC-jaarboekjes een lijst van broeders
opgesteld, verbonden aan het schippersinternaat 1940 - 1955. Veel van deze
broeders komen voor op diverse foto's in het album hier ; zowel Rijckholt, Zevenaar als Nijmegen. Jan stuurde me een scan van de brief
van Broeder Bert van Rijn aan hem, met daarin deze lijst:
Het Sint Nicolaas
Internaat bestond vijftig jaar door: Jan van Ingen
Op 1 september 2005
bestond het St. Nicolaas Internaat in Nijmegen vijftig jaar. Dit jubileum werd
groots gevierd met onder andere een reünie, waar maar liefst 1300 oud St.
Nicolaas leerlingen bij elkaar kwamen. Ik ben zelf tussen 1943 en 1949 op het
St. Nicolaas Internaat geweest en wil langs deze weg graag iets over dit
internaat vertellen.
Goede onderwijzers, maar ook onderwijzers
Het Sint Nicolaas Internaat is en was voor veel jongens van
de vaart een begrip. Als je er naar toe moest ging dat niet altijd even
gemakkelijk, vertrekken naar het internaat ging bijna altijd met gemengde
gevoelens. Soms ook met een beetje heimwee naar je ouders aan boord. Maar als
je eenmaal op het internaat was, merkte je wel dat de broeders je een geborgen
thuis wilden geven.
Later, toen ik volwassen was, heb ik moeten bekennen dat het
Sint Nicolaas een heel goed internaat was. De broeders liepen duidelijk voor op
andere opvoeders. Natuurlijk, je moest er hard en veel leren, maar er werd ook
veel aandacht besteed aan je opvoeding en sociale vorming. De broeders van het
Sint Nicolaas Internaat probeerden je naast kennis, ook wat extra mee te geven
voor de rest van je leven.
Een stukje geschiedenis
Op 27 september 1937 zijn de broeders van de Onbevlekte
Ontvangenis van de Heilige Maagd Maria uit Maastricht, vooral bekend vanwege
hun toenmalige onderwijsactiviteiten, en in Maastricht meestal de Broeders van
de Beyaart genoemd, met het internaat van de heilige Sint Nicolaas gestart.
Niet in het Limburgse overigens, maar in de wijk Geitenkamp in Arnhem. Het Sint
Nicolaas Internaat was een wijkplaats voor schippers-, kermis- en
circuskinderen. De broeders van de Beyaart hadden hier alles in huis:
opvoeders, koks, tuinmannen, zelfs ziekenbroeders; maar bovenal onderwijzers.
Met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werden de
broeders het slachtoffer van de Duitse bezetting. Zij ontvingen namelijk al
snel een bevel tot ontruiming van het internaat. Ten einde raad zijn de
broeders toen verkast naar het Juvenaat van de congregatie in Zevenaar. In dit
klooster aan de Babberichseweg in Zevenaar was de opleidingsschool annex
internaat van de Broeders van de Onbevlekte Ontvangenis gevestigd. Met twee
internaten onder één dak was het echter wel erg druk, dus moest er weer
verhuisd worden. Na Zevenaar zijn de broeders toen naar Rijckholt in
Zuid-Limburg vertrokken. Daar betrokken zij twee vleugels van het klooster van
de paters Dominicanen.
De paters Dominicanen De paters Dominicanen
moesten in 1882, vanwege de antiklerikale maartdecreten, Frankrijk
verlaten. De Rooms Katholieke kerk trok volgens de Franse regering de macht te
veel naar zich toe en daardoor ontstond een antiklerikale stemming. Via
Zwitserland, waar de paters ook niet welkom waren, kwamen zij in Zuid-Limburg
terecht. En wel in het dorpje Rijckholt. Daar werd een stuk grond gekocht voor
f 6.000,- en er werd zo snel mogelijk met de bouw van een eenvoudig klooster
begonnen. De hele gemeente van Rijckholt bouwde er aan mee. De mensen in die
streek waren de paters goed gezind en daardoor vorderde de bouw van het
klooster zeer voorspoedig. De bouw van het klooster kostte uiteindelijk f
28.504,- inclusief de afwerking. Dat lijkt niet veel. Maar als je bedenkt dat
een metselaar toen 15 cent per uur kostte en een zandkruier f 1,20 per dag,
gaat het toch nog om een fors bedrag.
Op 4 augustus 1883 zijn de paters in het klooster getrokken.
Toen de klerikale situatie na de Eerste Wereldoorlog in Frankrijk sterk
verbeterde, gingen de meeste Franse paters terug naar hun geboorteland. Slechts
vijf paters zetten het klooster in Rijckholt voort. Ondanks dat er nogal wat
jongens uit Rijckholt en omgeving het klooster in gingen om pater Dominicaan te
worden, hadden ze er plaats genoeg. En zo kwamen de opgejaagde
schipperskinderen met hun broeders in twee vleugels van dit klooster terecht.
Na de Tweede Wereldoorlog
Op 13 september 1944 werd Rijckholt bevrijd. Er was in
Rijckholt, zonder dat er veel kapot was, weer vrede. De wederopbouw kon dus
direct beginnen. De paters en de broeders, maar ook de schipperskinderen, waren
erg gezien en welkom in Rijckholt. Ik zelf heb in de oorlog de eerste en tweede
klas in Rotterdam, bij de broeders in de Gashouderstraat, doorlopen. In juni
1946 ben ik naar Rijckholt gebracht en ben daar verder gegaan. Doordat er veel
kleine boerderijen waren met landbouw, fruitteelt en vee, hadden wij het er -
zo kort na de Tweede Wereldoorlog - erg goed.
We hadden een eigen zangkoor, het 'St. Nicolaaskoor'. Wij
gingen ook naar de Schippersprocessie in Born en Buchten. Daar moesten wij de
Hoogmis zingen in het weiland (een openlucht mis). Tijdens de processie op het
water, zong ons koor ook veel. En tot slot zongen wij het 'Lof' in het kerkje
van Buchten. Dat was toen voor ons kinderen een hele belevenis.
Wij speelden ook toneel. En wij hadden een eigen
voetbalclub, SDO (Samenspel Doet Overwinnen). De jongens in Rijckholt en
Gronsveld noemden onze voetbalclub ook wel 'Schippers Donder Op'. Maar dat kwam
omdat wij nog al eens van Rijckholt en Gronsveld wonnen. Als er toneelavond
was, moesten wij zelf met de broeders de hele eetzaal verbouwen en het podium
opbouwen. Maar dat vonden wij gezellig. Dat was weer eens iets anders. Het was
er een heel gezellige boel, wij waren er met zestig kinderen van uiteenlopende
leeftijden. Dat kwam door de oorlog. Tot de derde klas zat je bij de kleintjes,
door de groten 'Piemen' genoemd. Daarna klas 4-5-6-7-8, dan zat je bij de
groten. Bij de kleintjes had broeder Zacharias de leiding, later was dat
broeder Theolino. Bij de grote jongens zat broeder Enrico en later broeder
Bavo.
Ik zelf ben van juli 1946 tot juni 1949 in Rijckholt
geweest, toen zijn wij allemaal weer naar Zevenaar verhuisd. Wij kwamen daar in
het Juvenaat St. Stanislaus terecht. Maar toen wij er eenmaal waren, was het
gewoon het Sint Nicolaas Internaat. Wij hadden er een eigen bos en een kano de
RISKANT, vanzelfsprekend was er ook een kanovijver. We hadden een
toneel/gymzaal, met alles erop en eraan. En veel meer plaats. Maar alle jongens
uit Rijckholt hadden zó teruggegaan. Het was in Rijckholt veel gezelliger. In
Zevenaar zaten wij ineens met vreemde broeders erbij, en met honderdtwintig
kinderen in plaats van zestig. Een van de nieuwe broeders kon de namen van de
jongens maar niet onthouden en noemde iedereen Kobus. Later, toen hij alle
namen onder de knie had, heette hijzelf Kobus. In Rijckholt waren de meeste
jongens van ouders die op de Maas voeren. Er waren wel jongens bij waarvan hun
ouders op de Rijn voeren, maar die waren daar in Limburg sterk in de
minderheid. Maar in Zevenaar kwamen steeds meer jongens van de Rijn. In
Zevenaar werd het ineens een echt internaat. Als men bedenkt dat er in
Rijckholt twaalf broeders waren voor zestig kinderen; in Zevenaar waren er
zestien broeders voor honderdtwintig kinderen. Ik zelf ben maar anderhalf jaar
in Zevenaar geweest.
Later heb ik gehoord, dat het Sint Nicolaas Internaat
tijdens de paasvakantie 1955 is verhuisd naar Nijmegen, naar Jonkerbos.
Tegenwoordig is de ene helft Sint Nicolaas Internaat en de andere helft is
vergaderlocatie Jonkerbos. De broeders wonen ook niet meer in Nijmegen.
Op zondag 1 oktober 2005 vierde het Sint Nicolaas Internaat
het vijftig jarige jubileum in Nijmegen. Ik hoop dat er door dit stukje
verleden weer wat oude herinneringen los gekomen zijn. Verder dank ik iedereen
die mij geholpen heeft, dit stukje nostalgie op papier te zetten.
[ http://broedertheolino.punt.nl/index.php?slide=&fgroep=19433&foto=true
]
Schippersprocessie in 1948 in Born - Buchten, opgeluisterd
door het St. Nicolaaskoor. Links broeder Melchior en rechts broeder Theolino.
Het Mariabeeld op onze bak is Huub Hartmans, de latere eigenaar van de duwboot
DOLFIJN. Foto: Collectie Jan van Ingen
