Op 2 juni 2005 is Broeder Theolino Verharen niet meer wakker
geworden. Uit de nalatenschap van mijn oom, staat hier nu een schoenendoos vól
foto's uit zijn rijke leven als onderwijzer, sociaal werker, leider van
orkesten en koren, voetbal, toneel, en zo voort. Inspirerend, betrokken,
geduldig, joviaal, integer en ongelooflijk veelzijdig. En meer dan dit. Dat
spreekt ook uit de foto's, zelfs uit de klassenfoto's. Het gaat in elk geval om
de volgende periodes:
Canisiusschool te Helmond [1944-1948].
Schippersschool resp. St. Nicolaas Internaat te
Rijckholt, Zevenaar en Nijmegen [1948-1955, 1960-1965]. Inclusief het SAO =
Schippers Amusements Orkest, het botenbouwen plus optocht en andere
buitenschoolse activiteiten, én de feestelijke inwijding van de toen nieuwe
locatie te Nijmegen. Mogelijk ook andere festiviteiten: ik kan moeilijk
plaatsen, welke hierbij horen en welke bij zijn eerste Haagse periode.
Carolusschool, Westeinde te Den Haag [1955-1960],
met veel foto's van het CAJO = Carolus Amusements Jeugd Orkest.
Trappenhuis Den Haag [1959-1960, 1965-1969], ook
van toneel- en/of operettevoorstellingen en van het 20-jarig bestaan.
Uit zijn 2e Haagse periode, kan ik veel
foto's niet plaatsen. Naast het Trappenhuis, kunnen ze zijn van Canisiusschool
Antonio Resi [1969-1971], LTS St. Bernulphus te Rijswijk [1971-1972],
Salvatorschool te Wassenaar[1972-1973] en
de Weimarschool te Den Haag [1973-1981].
Hoek van Holland [1967-2005], m.n. jongenskoor de
Zeesterren en jongerenkoor Together. Hiervan zitten er geen of nauwelijks foto's in de doos. Maar als
die leeg is, komt er waarschijnlijk een album hierheen waaruit ik kan gaan
scannen.
Ik ben Toos Spee, de oudste dochter van zijn jongste zus. En
heb hier voornamelijk foto's van [zijn werk met en voor] de - toen - jeugd. Toch
is het me vierkant onmogelijk om die vele vele afdrukken allemaal op korte
termijn te scannen. Daarom is het mijn bedoeling om telkens een bij elkaar
horende serie te plaatsen uit afwisselende periodes. Hopelijk lukt me eens per
week een aflevering.
Zelf weet ik er weinig over, kan niet eens alle foto's
thuisbrengen. Dus als u iets wilt voorzien van nadere gegevens, namen en verhalen,
dan heel graag! Ik hoop dat dit log leidt tot wederzijds genoegen en al doende
wellicht ook tot een passend eerbetoon aan mijn oom.
Graag stel ik deze nalatenschap beschikbaar, dus wat
mij betreft: kopieer naar hartelust! Ik kan helaas hier enkel sterk verkleinde
afbeeldingen plaatsen. De oorsponkelijke scans zijn
veel mooier en schermgroot. Dus wilt u foto's in die maat, meld het mij en ik stuur u die zo spoedig mogelijk toe per e-mail!
U
kunt mij bereiken door te reageren op tekst of foto's, onder vermelding
van uw e-adres. Of door mij uw wens te mailen: broedertheolino@planet.nl
Vandaag kwam hier een melding binnen over seksueel
misbruik ook door broeders van FIC:
"Na al de vervelende dingen die nu boven
water komen seksuele omgang met de kinderen door de broeders van ons internaat
in zevenaar en rijkholt ik heb er last van ik heb het mee gemaakt ben ik de
enige of zijn er meer jongens die betast zijn door de broeders ?
p.s ik ben nu 73 jaar ik denk er nog vaak aan"
Dit verdient meer aandacht dan ergens onder in een
verloren hoekje. Het gaat om een ernstige misdaad met vaak grote gevolgen: omdat
er niet alleen sprake is van een zedendelict, maar tevens gelijktijdig van
machtsmisbruik.
Er zijn beslist ook FIC-broeders geweest die zich
hier níet aan bezondigd hebben. Die wellicht nooit zoiets van een medebroeder
hadden verwacht noch vermoed. Hen resp. hun nagedachtenis, zou ik niet willen
laten lijden onder misdaden door anderen in hun gemeenschap. Maar dát er ook
hier dergelijke wandaden plaatsvonden, staat voor mij buiten kijf. Vandaar mijn
verzoek om enigszins aan te duiden om welke broeder[s] het gaat, als u als
oud-internaatsgenoot zou willen reageren op bovenstaande vraag.
Op initiatief van bisschop van Luyn, vandaag
voorzitter van de bisschoppenconferentie over dit onderwerp, is een onderzoek
gestart via Hulp & Recht. Ik hoop oprecht dat hij aldus slaagt met
getroffenen niet enkel excuses te geven, maar vooral ook genoegdoening. Waarbij
strafrechtelijke verjaardheid geen rol speelt, begreep ik uit de berichten. Daartoe
hier de betreffende adressen:
Met
grote verslagenheid geven wij u kennis van het plotseling overlijden van mijn
lieve man, onze vader, schoonvader en opa Wil.
Wij
zijn bedroefd, maar dankbaar voor alle mooie momenten die wij samen hebben gehad
Bovenstaande
tekst is van de rouwkaart van Wil Sas, mij gemaild door zijn dochter Jenny.
Sinds 30 januari jl. is hij er opeens niet meer.
Bij
het scannen en nabewerken van de CAJO-foto's - het door Broeder Theolino
opgezette schoolorkest 1956-1960, St. Carolusschool Den Haag - vroeg ik mij
steeds af: wat zou er muzikaal van deze jongens geworden zijn? Sinds 19
december 2007 heb ik daar antwoord op gekregen, van Wil Sas. Uit zijn mailbericht
waarmee het toen begon:
"Het is al meer
als een halve eeuw geleden dat ik op de Carolus school heb gezeten. Van leren
bakte ik niet veel, mijn interesse was wel muziekmaken en in de vierde klas heb
ik van Broeder Theolino gitaarles gekregen. In C.A.J.O was ik een
van de oudste gitaristen. Later met Jan en Jan en Van Nunen een bandje gehad,
daarna heb ik in verschillende rockbands gespeeld.
Op de foto van CAJO samen met o.a. Jan Jong, Jan de
Kok, Willy Sas (nu Wil, gitaar), Hans Jansen en Theo Mulder (accordeon),
vele blokfluiters, banjospelers van Nunen en de van Bette's, clarinet van
Velzen. Hoe veel plezier er was met het optreden en ouderavonden en de tournees
naar de schippersschool, KRO studio. Een leuke tijd om terug te zien en de
foto’s, in een woord geweldig."
Met
ditzelfde enthousiasme ging hij aan de slag om hernieuwde contacten te leggen
met andere oud-CAJO-nezen. Vooral via Schoolbank had hij daar succes mee. Het
bleek zich te ontwikkelen tot een heel project om zo veel mogelijk
CAJO-gezichten van namen te voorzien. Later ook een aantal op voetbalfoto's,
via contact met Jan Jong. Met veel plezier en voldoening "weer een
puzzelstukje terug", "ben druk bezig en je ziet, aan alle kanten
wordt eraan gewerkt, heerlijk", "Ik laat
wel weer wat horen als ik wat meer weet en vooral doorgaaaaaaaan". En zo groeide dankzij
hem, alles hier van de Carolusschool weer een heel stuk. Vooral CAJO
natuurlijk!
Al
doende, kom je nu eenmaal ook dingen tegen die zo leuk helemaal niet zijn.
Zoals het overlijdensbericht van Hans Jansen. Ook dat Frits Laus er niet meer
bleek te zijn, greep hem aan. En toen zat ik onthutst naar het berichtje te
staren, dat hijzelf was heengegaan. "De zin van het leven bestaat uit het
spoor dat je achterlaat" *). Ook in elkaars hart en herinnering! En
daarmee in alle bijdragen hier.
Wil
stuurde mij niet alleen mail over foto's en namen. Ook enkele muziekopnames
sloot hij bij. Daarnaast ontving ik geregeld wat hij noemde
"opkikkertjes". Meestal iets grappigs, altijd iets dat op een of
andere manier met muziek te maken had: "muziek geneest, doet mensen goed".
Hij begreep, hoe moeizaam me haast alles afgaat speciaal de laatste twee jaar.
Die opkikkertjes, er ging daadwerkelijk geen keer voorbij zonder brede grijns
mijnerzijds. Ook bij het zichzelf ontdekken op mijn CAJO-scans, zoals bv.
blijft spreken uit zijn onderschrift van deze Binnenhof-foto.
Intussen
bleef hij zoeken: "De jongens Betten laten mij niet los, de sigarenzaak
bestaat niet meer onder Betten. Maar, als er zoveel zijn moeten ze wel
verspreid zijn over deze aardbol", "Bette is nog niet getraceerd,
maar ik blijf proberen. Iedereen noemde ze Bette en die broers of tweeling maar
voornamen nee hé."
Ook
na zijn lagereschooltijd is Wil Sas met muziek beziggebleven. Met name speelde
hij in beatgroep NAX, "als slag zang en solo
gitarist. Alleen zong ik niet meer zoals in CAJO het liedje van 'Johanna een
meisje van zeventien jaren'." Vierkoppige band NAX had zo'n 70 nummers op
het repertoire, van The Rolling Stones, BBKing, The Shadows, Cliff Richard, The
Kinks, en vele andere. Klikt u op deze link**), dan kunt u - zij het als sterk verkleind
bestand - van hemzelf horen wat er muzikaal van deze oud-CAJO-nees geworden is.
Zijn NAX in 1965. For You.
*)
bron: nagelaten verzamelde spreuken van mijn vader Jan Spee
**) Het blijft me ook na -tig pogingen, al maanden mislukken om dit muziekbestand hier afspeelbaar te krijgen. Ik wil echter niet nóg langer wachten met plaatsen van deze tekst. Hopelijk lukt het me ooit in de toekomst om alsnog de muziek toe te voegen!
Rijckholt voetballen jaren 1940 http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=408155&fgroep=19433#foto
: hierop ziet u zowel de jongens als 3 broeders in actie op een mooie
voorjaarsdag. Jan schrijft hierover: "De speelplaats van de kinderen. Er
staat een rij bomen, dat is de scheiding tussen de groten en de kleintjes. De
kleintjes werden de piemen genoemd. Dat waren de kinderen van de eerste en tweede
klas, van 8 tot 10 jaar. Waar dat woord piemen vandaan is gekomen, weet ik
niet. Vanaf de derde tot de achtste klas waren de groten."
Die binnenplaats waar de voetbalfoto genomen werd, ziet u in
eerdere omstandigheden op de foto van vóór 1942 met Mariabeeld en brevierende
Dominicaan http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=408156&fgroep=19433#foto
. En later op de foto van de inwijding van het beeld http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=408157&fgroep=19433#foto
, "je ziet de harmonie van Rijckholt helemaal links, verder veel burgers
van het dorp". Aan kleding en kapsels te zien, zou deze foto wel 'ns
kunnen dateren uit de jaren '60. Er valt geen broeder op te ontdekken. Wel
rechtsonder een pater Dominicaan. Misschien gaat het om herinwijding na
terugplaatsing?
Zoals Jan zegt: deze foto's geven een mooie indruk van waar
Broeder Theolino zijn werk heeft gedaan. Een aanwinst voor de al geplaatste
documentatie uit mijn oom z'n Rijckholt-periode, met hartelijke dank aan Jan van Ingen.
Onlangs kreeg ik van mijn moeder, zijn jongste zus, een
tweede doos mee uit de nalatenschap van Broeder Theolino. Waarin onder andere
wat foto's, meest van zijn latere werk als koordirigent. Tot mijn verrassing,
zat er ook een herinneringsprentje tussen: aan de plechtige H. Communie en de
Vernieuwing van de Doopbeloften van Johnny de Baar, gedaan in de Kapel van het
St. Nicolaas-internaat te Rijkholt, 27 mei 1948. Het portretje van Johnny op de
voorzijde heb ik meteen ook maar toegevoegd [aan het mapje Rijckholt in het
fotoalbum van dit log], http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=408158&fgroep=19433#foto
. En de volledige achterzijde, gedichtje inbegrepen http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=408159&fgroep=19433#foto .
St Nicolaas Internaat mn. Rijckholt, door Jan van Ingen
Onderwijs | Schippersschool
|
30 Oktober 2008 | 22:44:59
Hieronder
kunt u genieten van wat Jan van Ingen vertelde naar aanleiding van de foto's.
Zij 't soms onderbroken door een opmerking van mij.
En een oproep: wie zou ons kunnen helpen aan een foto[scan] van het
klooster van Rijckholt? Een linkje desnoods? Bv. via broedertheolino@planet.nl ?
Maar nu Jan
van Ingen aan het woord:
Als je de
foto van de broeders bekijkt http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=291463&fgroep=19433#foto
, dan zie je dat Broeder Theolino wel de jongste was en daarom was hij zo
geliefd bij ons. Straf gaf hij nooit, hij had zo zijn eigen methodes en dat
werkte veel beter als strafregels of in de hoek staan.
Je kon ook
altijd bij hem terecht voor een gesprek. Het was gewoon voor ons een fijne man.
Zeker vind ik het heel leuk dat het over broeder Theolino gaat. Het was
toen ik daar op school was een hele jonge broeder en een hele fijne gevoelige
man en dat trok ons verlaten schippersjongetjes een beetje aan.
Ik zelf was op het zangkoor en had veel met hem te maken. Ook met
toneel spelen was hij geheel aanwezig.
De redenen dat dit thema broeder Theolino mij zo interesseert, is ten
eerste dat ik het in Rijckholt goed naar
mijn zin had en ten tweede dat ik broeder Theolino zowel als mijn oom
Antoon kon zien.
Oom Antoon (frater Leonardus) was een broer van mijn moeder. Hij was
wel ouder als Broeder Theolino maar was net zo muzikaal als hij. Hij heeft
ook een mis gecomponeerd voor vierstemmig zangkoor, onder de deknaam Leo van
Landeren en dat wist broeder Theolino. Want wij - ons zangkoor - waren die mis
aan repeteren onder leiding van Broeder Theolino. Wij hebben later deze mis
veel gezongen.
En dan het
toneelspel. Broeder Theolino was de grote leider van dat toneelgebeuren en
begeleidde ons helemaal. Hij was tijdens de voorstelling ook onze Souffleur en
als hij dan in die kleine ruimte kroop die voor de souffleur was, moesten wij
altijd lachen, want broeder Theolino was nogal lang.
Het
toneelstuk dat oorspronkelijk Koning Joco 1 heette. Daar kan ik mij heel weinig
van herinneren. Ik weet dat Adrie van Leeuwen Joco 1 was. En dat het over een
koninkrijk ging waar een tovenaar en een heks alles kapot wilden maken. Maar
Joco 1 had heel veel kabouters die hem hielpen en een tuinman en een goede fee.
Meer kan ik mij niet herinneren. Dit stuk is maar een keer opgevoerd.
[Toos: in
het fotomapje van Zevenaar stonden 4 foto's van 2 toneelvoorstellingen. Twee
hiervan, blijken van deze voorstelling te zijn van Joco 1! Dankzij Jan z'n
fotoscan http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=403977&fgroep=19433#foto
!!! De beide foto's uit de nalatenschap van Broeder Theolino, heb ik dan ook
verplaatst naar het Rijckholtmapje. Het verschil in jaartal heeft wellicht te
maken met dat ze kunnen zijn van schooljaar 1948-'49?]
Het
Gastmaal der kinderenhttp://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=296636&fgroep=19433#foto
. Daarin had ik zelf een hoofdrol en is drie keer opgevoerd. Het ging over 2
kleine jongens die hun ouders verloren hadden en in dat klooster leefden en
misdienaartjes waren. Als zij dan 's-morgens de kerk moesten klaar maken,
praatten zij altijd met het Mariabeeld en het kind Jezus. Zij vroegen Maria of
zij niet naar hun ouders mochten gaan. Plotseling ging het beeld leven en de
jonge Jezus sprak met hen en Maria ook. Dat ging zo een tijdje door en niemand
merkte iets van dat kleine wondertje.
Er was ook
een priester en een broeder koster, maar die merkten ook niets. Tot op een
morgen de koster en de priester in de kerk kwamen en de twee jongetjes daar
zagen op hun knieën voor het beeld van Moeder Maria en haar zoontje Jezus. De
kinderen waren mee met hun ouders naar de hemel. De priester en de broeder
koster hadden heel veel verdriet, want zij waren veel van die jongens gaan
houden.
Dit stuk
moesten wij ook opvoeren in Eysden in het nonnenklooster, wat toen nog vol met
nonnen zat. Deze nonnen wasten onze tafellakens en beddengoed. Daar in het
klooster was het wel huilen. Je ziet op het toneel maar net de voorste rij door
de verlichting, maar daar kwamen al snel de witte zakdoeken.
Na de
voorstelling moesten wij over de gang om afgesmienkt te worden en om te kleden.
Heen als Maria moesten al die nonnen mij aanraken en een aai geven, maar terug
was ik een jongen en toen was het over. Wel nog gefluister dat was Maria.
De rollen:
Maria: Jan van Ingen; Kind Jezus: Wim Vermeulen; Priester: Broeder Gosewinus;
en de Broeder koster was een vreemde broeder die zijn naam ik me niet meer kan
herinneren.
Voor
zitten de kleintjes, dat waren de eerste communikanten. Die er achter staan,
dat waren de plechtige communiekanten.
Dat was
altijd een heel groot feest op ons internaat. Dan kwamen bijna alle ouders naar
Rijckholt en was er 's-middags een groot diner en dat was altijd heel goed en
lekker. Er waren ook weleens ouders die niet konden komen op die dag want je
had met schippers te maken.
's-Morgens
was om 10 uur de hoogmis met de plechtigheden en om 5 uur was er nog lof. En
dan was er daarna een grote koffietafel en dan was de dag om en de ouders
gingen weer weg.
Het was altijd een heel gebeuren op ons internaatje.
Sint Nicolaas Internaat, van Jan van Ingen
Onderwijs | Schippersschool
|
30 Oktober 2008 | 19:57:18
Jan van Ingen, oudleerling van het Sint Nicolaas Internaat,
stuurde me uniek materiaal hierover. Natuurlijk wilde ik dat graag plaatsen!
Het was alleen nogal bewerkelijk om dat te doen. Bovendien kan ik door
persoonlijke omstandigheden veel minder bezigzijn met dit log dan me lief is.
In deze aflevering vindt u een en ander meer in de breedte:
een lijst van broeders en het artikel dat Jan schreef voor het tijdschrift
Binnenvaart, naar aanleiding van het 50-jarig bestaan van het internaat te
Nijmegen. Dit artikel geeft een dusdanig mooi historisch overzicht, dat ik het
nagenoeg integraal heb overgetypt om het u hieronder te kunnen laten lezen.
De volgende aflevering gaat over de foto's die hij me
stuurde en wat hij verder nog vertelde. Speciaal wat zijn tijd op het internaat
te Rijckholt betreft, maar ook Zevenaar.
Broeder Bert van Rijn - Broeder Audifax, http://www.brothers-fic.org/memoriam/memorium2.php?ID=142
- heeft voor Jan van Ingen uit de FIC-jaarboekjes een lijst van broeders
opgesteld, verbonden aan het schippersinternaat 1940 - 1955. Veel van deze
broeders komen voor op diverse foto's in het album hier ; zowel Rijckholt, Zevenaar als Nijmegen. Jan stuurde me een scan van de brief
van Broeder Bert van Rijn aan hem, met daarin deze lijst:
Op 1 september 2005
bestond het St. Nicolaas Internaat in Nijmegen vijftig jaar. Dit jubileum werd
groots gevierd met onder andere een reünie, waar maar liefst 1300 oud St.
Nicolaas leerlingen bij elkaar kwamen. Ik ben zelf tussen 1943 en 1949 op het
St. Nicolaas Internaat geweest en wil langs deze weg graag iets over dit
internaat vertellen.
Goede onderwijzers, maar ook onderwijzers
Het Sint Nicolaas Internaat is en was voor veel jongens van
de vaart een begrip. Als je er naar toe moest ging dat niet altijd even
gemakkelijk, vertrekken naar het internaat ging bijna altijd met gemengde
gevoelens. Soms ook met een beetje heimwee naar je ouders aan boord. Maar als
je eenmaal op het internaat was, merkte je wel dat de broeders je een geborgen
thuis wilden geven.
Later, toen ik volwassen was, heb ik moeten bekennen dat het
Sint Nicolaas een heel goed internaat was. De broeders liepen duidelijk voor op
andere opvoeders. Natuurlijk, je moest er hard en veel leren, maar er werd ook
veel aandacht besteed aan je opvoeding en sociale vorming. De broeders van het
Sint Nicolaas Internaat probeerden je naast kennis, ook wat extra mee te geven
voor de rest van je leven.
Een stukje geschiedenis
Op 27 september 1937 zijn de broeders van de Onbevlekte
Ontvangenis van de Heilige Maagd Maria uit Maastricht, vooral bekend vanwege
hun toenmalige onderwijsactiviteiten, en in Maastricht meestal de Broeders van
de Beyaart genoemd, met het internaat van de heilige Sint Nicolaas gestart.
Niet in het Limburgse overigens, maar in de wijk Geitenkamp in Arnhem. Het Sint
Nicolaas Internaat was een wijkplaats voor schippers-, kermis- en
circuskinderen. De broeders van de Beyaart hadden hier alles in huis:
opvoeders, koks, tuinmannen, zelfs ziekenbroeders; maar bovenal onderwijzers.
Met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werden de
broeders het slachtoffer van de Duitse bezetting. Zij ontvingen namelijk al
snel een bevel tot ontruiming van het internaat. Ten einde raad zijn de
broeders toen verkast naar het Juvenaat van de congregatie in Zevenaar. In dit
klooster aan de Babberichseweg in Zevenaar was de opleidingsschool annex
internaat van de Broeders van de Onbevlekte Ontvangenis gevestigd. Met twee
internaten onder één dak was het echter wel erg druk, dus moest er weer
verhuisd worden. Na Zevenaar zijn de broeders toen naar Rijckholt in
Zuid-Limburg vertrokken. Daar betrokken zij twee vleugels van het klooster van
de paters Dominicanen.
De paters Dominicanen
De paters Dominicanen
moesten in 1882, vanwege de antiklerikale maartdecreten, Frankrijk
verlaten. De Rooms Katholieke kerk trok volgens de Franse regering de macht te
veel naar zich toe en daardoor ontstond een antiklerikale stemming. Via
Zwitserland, waar de paters ook niet welkom waren, kwamen zij in Zuid-Limburg
terecht. En wel in het dorpje Rijckholt. Daar werd een stuk grond gekocht voor
f 6.000,- en er werd zo snel mogelijk met de bouw van een eenvoudig klooster
begonnen. De hele gemeente van Rijckholt bouwde er aan mee. De mensen in die
streek waren de paters goed gezind en daardoor vorderde de bouw van het
klooster zeer voorspoedig. De bouw van het klooster kostte uiteindelijk f
28.504,- inclusief de afwerking. Dat lijkt niet veel. Maar als je bedenkt dat
een metselaar toen 15 cent per uur kostte en een zandkruier f 1,20 per dag,
gaat het toch nog om een fors bedrag.
Op 4 augustus 1883 zijn de paters in het klooster getrokken.
Toen de klerikale situatie na de Eerste Wereldoorlog in Frankrijk sterk
verbeterde, gingen de meeste Franse paters terug naar hun geboorteland. Slechts
vijf paters zetten het klooster in Rijckholt voort. Ondanks dat er nogal wat
jongens uit Rijckholt en omgeving het klooster in gingen om pater Dominicaan te
worden, hadden ze er plaats genoeg. En zo kwamen de opgejaagde
schipperskinderen met hun broeders in twee vleugels van dit klooster terecht.
Na de Tweede Wereldoorlog
Op 13 september 1944 werd Rijckholt bevrijd. Er was in
Rijckholt, zonder dat er veel kapot was, weer vrede. De wederopbouw kon dus
direct beginnen. De paters en de broeders, maar ook de schipperskinderen, waren
erg gezien en welkom in Rijckholt. Ik zelf heb in de oorlog de eerste en tweede
klas in Rotterdam, bij de broeders in de Gashouderstraat, doorlopen. In juni
1946 ben ik naar Rijckholt gebracht en ben daar verder gegaan. Doordat er veel
kleine boerderijen waren met landbouw, fruitteelt en vee, hadden wij het er -
zo kort na de Tweede Wereldoorlog - erg goed.
We hadden een eigen zangkoor, het 'St. Nicolaaskoor'. Wij
gingen ook naar de Schippersprocessie in Born en Buchten. Daar moesten wij de
Hoogmis zingen in het weiland (een openlucht mis). Tijdens de processie op het
water, zong ons koor ook veel. En tot slot zongen wij het 'Lof' in het kerkje
van Buchten. Dat was toen voor ons kinderen een hele belevenis.
Wij speelden ook toneel. En wij hadden een eigen
voetbalclub, SDO (Samenspel Doet Overwinnen). De jongens in Rijckholt en
Gronsveld noemden onze voetbalclub ook wel 'Schippers Donder Op'. Maar dat kwam
omdat wij nog al eens van Rijckholt en Gronsveld wonnen. Als er toneelavond
was, moesten wij zelf met de broeders de hele eetzaal verbouwen en het podium
opbouwen. Maar dat vonden wij gezellig. Dat was weer eens iets anders. Het was
er een heel gezellige boel, wij waren er met zestig kinderen van uiteenlopende
leeftijden. Dat kwam door de oorlog. Tot de derde klas zat je bij de kleintjes,
door de groten 'Piemen' genoemd. Daarna klas 4-5-6-7-8, dan zat je bij de
groten. Bij de kleintjes had broeder Zacharias de leiding, later was dat
broeder Theolino. Bij de grote jongens zat broeder Enrico en later broeder
Bavo.
Ik zelf ben van juli 1946 tot juni 1949 in Rijckholt
geweest, toen zijn wij allemaal weer naar Zevenaar verhuisd. Wij kwamen daar in
het Juvenaat St. Stanislaus terecht. Maar toen wij er eenmaal waren, was het
gewoon het Sint Nicolaas Internaat. Wij hadden er een eigen bos en een kano de
RISKANT, vanzelfsprekend was er ook een kanovijver. We hadden een
toneel/gymzaal, met alles erop en eraan. En veel meer plaats. Maar alle jongens
uit Rijckholt hadden zó teruggegaan. Het was in Rijckholt veel gezelliger. In
Zevenaar zaten wij ineens met vreemde broeders erbij, en met honderdtwintig
kinderen in plaats van zestig. Een van de nieuwe broeders kon de namen van de
jongens maar niet onthouden en noemde iedereen Kobus. Later, toen hij alle
namen onder de knie had, heette hijzelf Kobus. In Rijckholt waren de meeste
jongens van ouders die op de Maas voeren. Er waren wel jongens bij waarvan hun
ouders op de Rijn voeren, maar die waren daar in Limburg sterk in de
minderheid. Maar in Zevenaar kwamen steeds meer jongens van de Rijn. In
Zevenaar werd het ineens een echt internaat. Als men bedenkt dat er in
Rijckholt twaalf broeders waren voor zestig kinderen; in Zevenaar waren er
zestien broeders voor honderdtwintig kinderen. Ik zelf ben maar anderhalf jaar
in Zevenaar geweest.
Later heb ik gehoord, dat het Sint Nicolaas Internaat
tijdens de paasvakantie 1955 is verhuisd naar Nijmegen, naar Jonkerbos.
Tegenwoordig is de ene helft Sint Nicolaas Internaat en de andere helft is
vergaderlocatie Jonkerbos. De broeders wonen ook niet meer in Nijmegen.
Op zondag 1 oktober 2005 vierde het Sint Nicolaas Internaat
het vijftig jarige jubileum in Nijmegen. Ik hoop dat er door dit stukje
verleden weer wat oude herinneringen los gekomen zijn. Verder dank ik iedereen
die mij geholpen heeft, dit stukje nostalgie op papier te zetten.
Schippersprocessie in 1948 in Born - Buchten, opgeluisterd
door het St. Nicolaaskoor. Links broeder Melchior en rechts broeder Theolino.
Het Mariabeeld op onze bak is Huub Hartmans, de latere eigenaar van de duwboot
DOLFIJN. Foto: Collectie Jan van Ingen
Van Wil Sas ontving ik een CAJO-foto uit 1959 die niet zit
in de nalatenschap van Broeder Theolino. Intussen toegevoegd aan het
CAJO-fotomapje, zie http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=385571&fgroep=19308#foto
. Deze foto heeft CAJO-drummer Werner de Zwart op Schoolbank gezet. De reden
van ook hier, is natuurlijk zijn vraag: WIE HERKENT zich of iemand hierop?
De eerste CAJO-drummer was Jean Dankaart, de tweede Werner
de Zwart. Maar geen van beiden droeg een bril. Althans, nergens op verdere
foto's van de Carolusschool.
De vraag is dus: wie is deze CAJO-drummer met bril?
Klikt u op de link, dan komt u meteen bij de betreffende
foto [met eigen reactie-vak onderaan].
Op zoek zijnde, kom je helaas ook dingen
tegen waar je helemaal niet blij mee bent. Zoals het overlijden van Hans
Jansen, waarover Wil Sas bericht kreeg van Theo Mulder. Onder de
naamsvermeldingen van elke CAJO- en voetbalfoto waarop hij te zien is, staat aangegeven
[meest met een *] : Hans
Jansen (1945) is overleden op 27 januari 2007; de uitvaart vond plaats op 1
februari te Den Haag - Loosduinen.
Deze jaargang is belangrijk geweest
voor Broeder Theolino. Dat vindt u terug zowel bij de klassenfoto's als bij die
van het voetballen. Maar natuurlijk vooral bij het schoolorkest. Dat begon toen
deze jaargang bij hem zat, in zíjn vierde klas. Althans, ca. de helft ervan: er
was een parallelklas en ook hier werd er per schooljaar nogal 'ns geschoven
tussen de beide. Naast dat er enkele zittenblijvers e.d. afgingen en bijkwamen.
Op
17 november 2007 blijkt Broeder Leo Daenen overleden te zijn, enkele weken
nadat ongeneeslijke kanker was geconstateerd. Bij nader inzien, kan ik pas een
nieuwe aflevering plaatsen na hier een bericht aan hem te hebben gewijd.
Broeder
Leo is van belang geweest voor Broeder Theolino. Mn. meer dan 10 van hun laatste levensjaren, hebben zij
beiden gewoond in het klooster aan de Mathenesserweg te Rotterdam. De
uitvaartrede voor Broeder Theolino, is van Broeder Leo's hand [zie het
linkenvak rechtsboven].
Mijn
oom vond het prachtig, mail en internet. Al zag hij het niet zitten om het zelf
nog te gaan leren, hij vertelde enthousiast over Broeder Leo ermee bezig gezien
te hebben. Die hem zelfs printjes gaf van de mail van zijn koren waar geen
postbode aan te pas gekomen was. Ja, Broeder Leo deed de e-mail, voor minstens
het halve klooster.
Aldus
heeft Broeder Leo ook veel betekend voor dit log. Sterker nog: zonder hem, was
dit alles er niet geweest. Hij was het, die condoleancemail van Niek Versteeg
heeft geprint en gestuurd naar de familie van Broeder Theolino. Waarop via zijn
jongste zus mijn moeder, de foto-nalatenschap bij mij terechtkwam. En ik als
toen nog digitale nitwit, al mailend met Niek aan plaatsing ervan begon op
internet. Deze site dus. Waar Broeder Leo steeds bij betrokken bleef. Hij was
het, die contacten legde; bv. met het FIC-foto-archief. Die meer dan eens documentatie
ergens bij zocht, zoals bij leraren van de Carolusschool. Die mij attendeerde
uit tijdschriften zoals Volaan Vooruit [over de foto van de fietstocht naar
Millingen met leerlingen van het Schippersinternaat], zie http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=296627&fgroep=19830#foto
. Maar of er nog reacties geplaatst zijn n.a.v. nummer 7, zal ik niet meer te
lezen krijgen.
Ja,
een méér dan fijne Broeder die van ons is heengegaan. Mijn oprechte
condoleances aan allen die hem moeten missen. Broeder Leo, dank u wel voor
alles! Het gaat u vast wel goed aan gene zijde. En ook mijn kaarsje bij Maria
brandt voor u.
Ik kijk verbijsterd naar buiten dat het al najaar is. De
zomer is als aan mij voorbijgegaan... Het spijt mij voor u, dat ik meer in de
rouw ben dan handig is voor dit log. Wie geïnteresseerd is in naders hierover,
zie http://www.idaspee.nl/site/terug
.
En toen overleed op 6 september jl. ook nog mijn tante Riek,
zus van Broeder Theolino. Waar hij bij leven wekelijks mee belde. Op mijn
vader's fiets ben ik op weg naar haar, foto's gaan maken van hun ouderlijk
huis: Antoniusstraat 80 te Waalwijk. Op de ene foto http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=371005&fgroep=24194#foto ziet u de nummers 76 en 74 nog in hun oorspronkelijke vorm. Zo was het
ouderlijk huis vroeger ook. Zoals u zien kunt op de scan van een fotootje uit
1949 à 1951 http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=371004&fgroep=24194#foto
, dat ik kon lenen van mijn moeder [zijn jongste zus, inmiddels 80]. Tot mijn
verbazing, staat op beide foto's dezelfde bloemensoort voor het raam.
Dat huis is gerenoveerd en verbouwd. De bovenste etage is
een stap hoger komen liggen. Wat nog te zien is aan het voorste huis nummer 84,
op mijn andere foto http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=371006&fgroep=24194#foto
. Hierop ziet u ook het laatste restant van de pastorie: dat oude stukje muur
dat u ziet achter de prullenbak van de bushalte, dat begrensde de zuidoosthoek
van het kerkelijke terrein. Als een monument waarvoor ik Waalwijk dankbaar ben.
Verder is alles weg. Behalve het Antoniusbeeld! Dat
domineert nog steeds de westkant van het Antoniusplein. En een stuk van het
kerkhof dat lag aan de noordkant van de Antoniuskerk. Maar ja, dat zal binnen 5
jaar ook niet meer bestaan. Ik herinner mij nog goed dat Opa daar begraven
werd, de vader van Broeder Theolino en zijn broers en zussen. Bij Oma, hun
moeder. Ook ik heb - 1968 - een schepje zand bijgedragen. Maar hun graf is er
nu al niet meer.
Sprekend over het ouderlijk huis, hoe kan ik dan het zingen
niet noemen. Vader [mijn opa] betekende jarenlang heel veel voor het kerkkoor
van de Antoniusparochie. Decennia lang zelfs. Ook zijn zoons zongen daar. Maar
thuis was er minstens zo veel muziek. Iedereen zong en/of speelde wel iets. Tot
en met de jongste aan toe, tot in elk geval een paar jaar geleden nog erg goed
op percussie [kleppers vooral, en trom]. Wel was het in die tijd hoofdzakelijk
zang. Wat goed uitkwam, want waar moest je instrumenten van betalen? Oma had
een prachtige alt, aldus mijn ome Frans. Mijn stem lijkt blijkbaar op de hare,
ware het niet dat ik qua toonvastheid naar mijn vader aard... [maar hoera ook
naar zijn oren]. En zo zowat de hele familie, meerstemmig in divers repertoire.
Met name Verdi heb ik wel 'ns meegezongen, maar ook shanty's bij tante Ida,
volksrepertoire bij diverse familiegelegenheden, en zo voort. Ook tante Riek
had een prachtige stem, warm en zuiver als een engel, die ze tot kort voor haar
dood daadwerkelijk gebruikt heeft. Broeder Theolino paste zich aan, desgewenst
tenor, al herinner ik hem mij vooral als sonore bas. Ik hoop dat u het
familiekiekje hiervan http://broedertheolino.punt.nl/index.php?foto=true&id=371007&fgroep=24194#foto
waarderen kunt. Dit komt uit de albums van tante Ida. U ziet hierop broeder
Theolino in duet met zijn zus Jo, zuster Angelique. Normaliter mocht je als
religieus niet zomaar naar je familie. Dat Broeder Theolino in z'n vakantie's
dat kon, was al heel wat. Zie ook het allereerste bericht op dit log van Niek
Versteeg. Dit duet is de eerste keer dat Broeder Theolino en zijn zus samen thuis zijn.
Waarschijnlijk ter gelegenheid van het gouden bestaansfeest van de
Antoniusparochie, april 1952*). De foto is genomen richting straatkant in de
voorkamer.
Broeder Theolino is - zoals toen gebruikelijk - op z'n elfde
jaar naar het Juvenaat in Zevenaar gegaan. Hetzelfde gebouw als waar het
Schippersinternaat gevestigd was tussen Rijckholt en Nijmegen [1949-1955]. Waar
hij toen daar ook gewerkt heeft, een periode waarvan u alle foto's uit zijn
nalatenschap kunt vinden in het Fotoalbum op dit log.
*) 100 jaar Antoniusparochie Waalwijk : 1902 - 2002 . - p.
58-59.
E.e.a. met dank aan mijn moeder en aan tante Ida, zijn
jongste en zijn oudste zus
Ongemerkt bleek ik een storing op het bij dit log horende mail-adres broedertheolino@planet.nl te hebben. Misschien een maand of langer al, had ik er geen
enkele ontvangst. En wie weet, wat er nog meer of langer niet arriveerde ... ?
Intussen lijkt het probleem verholpen. Mocht u mij een berichtje gestuurd hebben dat niet
wilde aankomen, zou u het me dan nogmaals willen toezenden?